Boeken over Frankrijk -:- Het hurktoilet, reisgids voor Frankrijk -:- Reisgidsen

woensdag 1 februari 2012

Relaxed fietsen, dat doe je in de Bourgogne

Omslag van Fietsen in Bourgondië
Plekken genoeg om uitgebreid te fietsen in Frankrijk, daar niet van. Maar als er één streek is die zich er voor leent om uitgebreid en relaxed op de fiets te verkennen, dan is het de Bourgogne. De sportievelingen onder ons leven zich uit in de heuvels van de Morvan. Anderen komen aan hun trekken op de Voies vertes, de tot fietspaden omgetoverde jaagpaden langs de talloze oude kanaaltjes. Hier hoef je per definitie nauwelijks te klimmen.
Luc Oteman neemt ons mee langs die jaagpaden, deels ook over buiten gebruikte spoorlijntjes, dwars door wijngaarden, langs kloosters, kastelen en in oude stadjes. Een mooie ronde van zo'n 650 kilometer, gebaseerd op de officiële Tour de Bourgogne à Vélo van de regionale toeristische dienst, en nog 200 kilometer aan extra routes worden beschreven met zeer gedetailleerde kaartjes en een beschrijving van de route in woorden en pictogrammetjes. Handig: ook fietsenmakers en campings worden vermeld. Verdwalen kan eigenlijk niet met deze gids, maar mocht je toch liever een tomtommetje gebruiken: op de site Fietsen in Bourgondië kun je de gps-tracks downloaden.
De route is verdeeld in acht trajecten, maar die indeling lijkt wat willekeurig: je kunt de reis waar je maar wilt onderbreken voor een overnachting.
Voor wie 650 kilometer wat veel vindt: de schrijver wijst op het gratis fietsvervoer in de regionale treinen. Als je het een beetje uitkient, kom je dus altijd terug. Je wil nog meer fietsen? Fietsen in Bourgondië dat de jaagpaden die officieel nog geen voie verte zijn weliswaar formeel verboden gebied zijn, maar dat fietsers er oogluikend toegestaan worden. Ook deze paden zijn vaak heel redelijk van kwaliteit.
Daarbij biedt Oteman uiteraard ook beschrijvingen van de kanalen en de belangrijkste bezienswaardigheden onderweg, van de beroemde basiliek van Paray-le-Monial tot de steenkolenmijnen va Blanzy. In een streek met zo'n rijke geschiedenis als de Bourgogne is dat overzicht uiteraard niet uitputten en de beschrijving kort, maar het wordt in ieder geval duidelijk waarom je hier fietst: vanwege het vele moois! De schrijver beperkt zich niet tot de attracties die aan de routes liggen. Waar nodig stelt hij ook korte ommetjes voor.
Luc Oteman: Fietsen in Bourgondië, 132 pagina's, 19,50 euro (exclusief verzendkosten), te bestellen bij Stichting Recreatief Fietsen.
Geplaatst door Peter om 20:27 uur [Wat denk jij er van?]

zaterdag 14 januari 2012

Door en Door Parijs: een gids om van te smullen

Cover van Door en Door Parijs
Goede reisgidsen over Parijs waarin eindeloos wetenswaardigheden en openingstijden van bezienswaardigheden in de lichtstad opgesomd worden, die zijn er al genoeg. Dat moet ook Sarah Breimer gedacht hebben, toen ze Door en Door Parijs schreef na anderhalf jaar in de lichtstad gewoond te hebben.
Natuurlijk, ook zij ontkomt er niet aan de flikkerende lichtjes van de Eiffeltoren te vermelden. Bovenal schetst ze echter een sfeerbeeld van de lichtstad. In ronkende zinnen toont ze beroemde en onbekende plekjes. En passant laat ze je een beetje ruiken aan het dagelijks leven van de Parijzenaar.
Ze neemt je voor de mode niet alleen mee naar de chique boetieks, maar ook naar de bron van veel mode-inspiratie: de schier onuitputtelijke stoffenwinkels aan de voet van Montmartre, Liever dan je mee te nemen naar de Notre-Dame laat ze je in alle rust tot bezinning komen in het veel oudere Romaanse kerkje van Saint-Julien-le-Pauvre. En omdat de maag ook iets nodig heeft, bezoek je met haar het Maison Ladurée, waar ook de Parijzenaren zelf graag in de rij staan voor de beroemde macaron-koeken.
In haar enthousiasme neemt Breimer je zelfs mee naar poppentheaters, waar Guignol (de Franse variant op Jan Klaassen). Dat kan inderdaad leuk zijn, maar ik ben bang dat het Frans van de meeste Nederbelgen tekort schiet om daar echt van te genieten.
In een soort bijlage met de naam Yellow pages (waarom die niet op zijn Frans Pages Jaunes heet mag Joost weten) geeft de schrijfster de hoogst nodige praktische informatie over de vermelde leuke plekjes, maar daar lees je dit boek niet voor. Door en Door Parijs lees je als je je nog afvraagt of Parijs nu echt de moeite loont. En anders lees je het in de trein onderweg naar Parijs, om al helemaal in de juiste stemming te zijn als je uitstapt op het Gare du Nord.

Sarah Breimer: Door en Door Parijs, 192 pagina's, 17,50 euro
Geplaatst door Peter om 19:13 uur [Wat denk jij er van?]

zondag 8 januari 2012

Plezierig varen in de Golf van Biskaje (maar pas op voor raketten)

Omslag van de Vaarwijzer Gopf van Biskaje
De Golf van Biskaje is een berucht vaargebied, zo leerden we al op de lagere school. Menig schip ging ten onder in woeste stormen, die de golven in dit gebied op de grens van Frankrijk en Spanje hoog opjoegen. Een gebied dus om weg te blijven als pleziervaarder?
Nee, in tegendeel, betoogt zeezeiler Clemens Kok in de net verschenen Vaarwijzer Golf van Biskaje. Wie hier in de zomermaanden zal zelden een storm meemaken, eerder zelfs windstille dagen waarop je als zeezeiler tegen heug en meug de motor aan zet. Als je dan ook nog in de buurt van de kust blijft, heb je ook geen last van het drukke koopvaardijverkeer in diep water.
Is het dan alles rozegeur en maneschijn? Nee. Voor de zuid-Franse kust moet je wel heel precies weten waar je vaart, anders zit je zo maar in schietgebieden van het Franse leger. Daar kunnen de raketten je om de oren vliegen.
Gelukkig legt Kok precies uit waar die gebieden liggen, zoals hij veel meer gedetailleerde informatie geeft, van een lijst van verplicht aanwezige reddingsmiddelen tot invaartkoersen, - tijden en coördinaten van de jachthavens. En mocht je terugschrikken voor de soms levensgevaarlijke monding van de Ria d'Etel in Bretagne, weet dan dat er een loods met een radarscherm zit die je via de marifoon vertelt hoe je moet varen. Dat doet ze in het Frans, maar zo lang je onthoudt dat gauche links is en droite rechts, kan er niet al te veel mis gaan. De nautische wetenswaardigheden worden gelardeerd met de nodige toeristische informatie, zodat je het moois van de havenplaatsen onderweg niet hoeft te missen.
Kok beschrijft de complete Golf van Biskaje, van het westelijkste puntje van Bretagne tot en met Noord-Spanje. Daarbij schroomt hij niet het binnenland te verkennen. Ook de doorsteek van Bretagne over de kanaaltjes (voor wie Bretagne niet wil ronden) en de doorsteek naar de Middellandse Zee over het beroemde Canal du Midi genieten zijn aandacht. Maar voor je je daar als zeevarend watersporter al te zeer op verheugt: de diepte is doorgaans beperkt tot hooguit een meter en ook de doorvaarthoogte is zeer beperkt.
De Vaargids Golf van Biskaje is al met al een bijzonder informatief, rijk geïllustreerd naslagwerk, dat een plekje naast de onmisbare vaarkaarten meer dan verdient.

Clemens Kok: Vaarwijzer Golf van Biskaje: 253 pagina's, 39,95 euro.

Geplaatst door Peter om 12:37 uur [Wat denk jij er van?]

woensdag 30 november 2011

Een onnavolgbare, muzikale geschiedenis van Frankrijk

Cover van Chanson van Bart van Loo
De roemruchte geschiedenis van Frankrijk is al in oneindige varianten beschreven en bezongen. De Vlaamse auteur en Francofiel Bart van Loo doet het op geheel eigen wijze in Chanson, door hem zelf omschreven als een gezongen geschiedenis van Frankrijk.
Behalve een gezongen geschiedenis van Frankrijk is Chanson vooral ook een geschiedenis van het Franse chanson. Of meer nog: Van Loo geeft het chanson zijn plek in de geschiedenis van Frankrijk. Op onnavolgbare wijze neemt hij je mee naar zangers, liederen, veldslagen en revoluties.
Laat duidelijk zijn dat dit boek geen Franse geschiedenis voor beginners is. Om Chanson te waarderen moet je een zekere mate van francofilie hebben, net als een zekere bekendheid met het Franse lied. Je hebt namelijk wel enige geestelijke lenigheid nodig om de gedachtensprongen van de auteur te volgen. Hij presenteert geen systematische geschiedenis. Hij mijmert, staande op de Pont-Neuf in Parijs, die historische plek waar sinds mensenheugenis straatzangers protestsongs en schunnige liedjes ten gehore brachten. Hij associeert vrijelijk, met uitzicht op de Conciergerie waar koningin Marie-Antoinette gevangen zat tot de revolutionairen haar zouden onthoofden. Wie niets van deze wereld weet, zal het moeilijk vinden de draad te volgen.
Wie enigszins thuis is in de materie, beleeft echter een feest van herkenning. Daarin voegt Van Loo tal van saillante wetenswaardigheden toe. Zo leren we dat het Engelse volkslied (God Save the Queen) eigenlijk geschreven werd om God te danken voor de genezing van Lodewijk de Veertiende. Het was al bijna vergeten toen componist Händel het oppikte en er een Engelse variant op maakte. Van recentere datum: hoe een hitsige Serge Gainsbourg een zeer naïeve France Gall een bijzonder schuin liedje liet zingen. Ook verrassend: het had weinig gescheeld of we hadden beroemde chansons als La Mer en La Vie en Rose nooit gekend. Respectievelijk Charles Trenet en Edith Piaf zagen er in eerste instantie helemaal niets in. ,,Het swingt niet,'' zei Trenet van La Mer.
En passant trekken de hoogte- en dieptepunten uit de Franse geschiedenis voorbij. Van de veldslag tussen koning Clovis van de Franken en de Alemanen in het jaar 496, welbeschouwd de eerste Frans-Duitse oorlog, waarin in onze tijd extreem-rechtse rockers inspiratie vinden, via de geldverspillers van Versailles naar de bloedig neergeslagen commune van 1871 met zijn chanson Temps des Cerises.
Jammer is dat Van Loo een enkele keer wat slordig is met de feiten. Zo laat hij dansen op de Pont d'Avignon omdat de straten in Avignon te nauw waren voor een rondedans. Datzelfde bezwaar gold echter ook voor de slechts vier meter bede brug. Algemeen wordt er van uitgegaan dat Avignonners vroeger niet op, maar onder de brug dansten. Als de schrijver meldt dat het in 1870 een godsgeschenk voor Bismarck was, dat Napoleon III Duitsland uit grootheidswaanzin de oorlog verklaarde, vergeet hij dat Bismarck Frankrijk welbewust zo getergd had, dat een oorlogsverklaring niet uit kon blijven. Dat was geen geschenk van onze lieve Heer, maar het logische gevolg van de geslepen strategie van de gewiekste Duitse kanselier.
Afgezien daarvan is Chanson een verrukkelijk voor iedereen die wat met Frankrijk heeft. Wie er door gegrepen wordt, kan nog meer krijgen, want Van Loo melkt zijn idee goed uit. Daar is om te beginnen de dubbel-cd, met de belangrijkste chansons uit de geschiedenis. Die ligt voor een slordige 19 euro in de platenzaak. Dan heeft hij het boek verwerkt tot een serie van acht radio-programma's, die dit najaar te beluisteren is op de Vlaamse klassieke zender Klara. Gemiste uitzendingen kun je de eerstkomende maanden nog herbeluisteren. Nog niet genoeg? Van Loo neemt zijn boek ook als uitgangspunt als hij je als reisleider op sleeptouw neemt in Parijs.

Bestel de dubbel-cd Chanson bij Bol.com

Het beste uit de geschiedenis van het Franse chanson, geselecteerd door Bart van Loo: 18,95 euro

Bart van Loo: Chanson, 333 pagina's, 19,95 euro.

Geplaatst door Peter om 20:58 uur [Wat denk jij er van?]

woensdag 16 november 2011

De liefde van Adriaan van Dis voor Parijs en zichzelf

Cover van Stadsliefde, portretten van Parijs door Adriaan van Dis
Lezer, je bent gewaarschuwd. Deze recensie is bevooroordeeld. Bij de naam van schrijver Adriaan van Dis moet ik automatisch aan zijn verschijning op televisie denken: zo zelf-ingenomen, über-gesoigneerd en correct tot in de puntjes dat het gewoon harkerig wordt. De gekunstelde foto op de achterflap van het boek bevestigt dat vooroordeel: je ziet een man op leeftijd met losse handen fietsen, zoals je een kind bezig ziet: Kijk mama, met losse handen.
Daarom dus eest maar het positieve: Stadsliefde, scènes in Parijs leest als een trein. Voor ik het wist, had ik het uit. Een mooier compliment kun je een auteur niet maken, zou je denken. En dan zwijg ik er nog maar over dat de sfeerbeelden die Van Dis schetst bij vlagen zeer herkenbaar zijn voor wie Parijs een beetje kent.
De vraag is alleen wie Van Dis nu precies een plezier doet met zijn boek. Hij prijst het boek aan als een serie persoonlijke portretten van Parijs. Naar mate je verder leest, komt de nadruk echter meer en meer op het persoonlijke en minder op Parijs te liggen. Van Dis koketteert met zijn belezenheid en zijn pogingen om in te burgeren bij mensen die het minder getroffen hebben dan hij. Dat levert rake karakterschetsen op, maar die had hij even zo goed in Rome of New York op kunnen tekenen.
Daarbij houdt hij zich, als vreemdeling in Parijs, van de domme. Hij beklaagt zich dat jonge allochtonen Franse woorden vaak omdraaien. Zou hij nu echt niet weten dat dat nu juist een kenmerk van het Verlan, de Franse straattaal, is? Of werkt zijn trucje om de domme buitenlander uit te hangen ook hier? Als een jeune, een allochtone jongere, laisse beton (Laat vallen) roept in plaats van Laisse tomber, doe dan net alsof je niet begrijpt dat je overvallen wordt.
Erger nog: deze verhalenbundel kenschetsen als een serie persoonlijke portretten is een miskenning. Stadsliefde gaat verder, lijkt soms zelfs meer op een zelfportret van de schrijver. Te vaak gaat het meer over hem zelf dan over de stad. Parijs is zelfs niet meer dan een minimalistisch decor, als Van Dis er pagina's lang van droomt dat hij uitverkoren is om paus te worden.
Zo leeft Van Dis in zijn eigen wereldje. Dat geeft niet, want het levert amusante teksten op. De vraag is alleen wat je er als toerist mee kan. Zo vind ik een trefwoordenregister in een gewone reisgids een minimum-vereiste. Bij Van Dis lijkt zo'n register me een garantie voor een teleurstelling: zijn Parijs, hoe herkenbaar ook, vind je toch nooit terug.
Zin in een positievere recensie? Wim Bavelaar van Wonen en Leven in Frankrijk is wel redelijk enthousiast.

Adriaan van Dis: Stadsliefde, scènes in Parijs, 270 pagina's, 19,95 euro.
Geplaatst door Peter om 16:13 uur [Wat denk jij er van?]

zondag 13 november 2011

De Andere Elzas, een gids voor wie zich toch wel redt

Cover van De Andere Elzas
De Elzas, dat veel-bevochten wijngebied in het noordoosten van Frankrijk, is natuurlijk al vaker beschreven in reisgidsen. Chris Doude van Troostwijk, een Nederlandse theoloog, filosoof en gewezen programmamaker bij de Ikon, tegenwoordig woonachtig op een heuvel in de Vogezen, claimt dat hij het over een andere boeg gooit in De Andere Elzas.
Nu verandert die Elzas natuurlijk helemaal niets door een nieuw boekje. Hooguit is De Andere Elzas een ander gidsje dan de doorsnee-formule-gids van Dominicus, ANWB, Michelin, Capitool en noem maar op. Van Troostwijk kiest zijn eigen invalshoeken.
Wat om te beginnen opvalt, is dat dit een reisgids is voor mensen die zich toch wel weten te redden. Adressen, openingstijden en dergelijke van bezienswaardigheden zul je niet aantreffen. De Andere Elzas volgt een aantal routes, maar de routebeschrijvingen zijn zeer sumier. Wie aan het handje meegenomen moet worden, is aan het verkeerde adres.
Wat Van Troostwijk meer doet dan anderen is zoeken naar de denkers en de geschiedenis van de streek. Zo belanden we niet alleen in de kathedraal van Straatsburg, maar ook in een protestantse schuilkerk. Natuurlijk treden we in de voetsporen van Albert Schweitzer in Gunsbach, maar daarnaast ontdekken we ook Europa's eerste kleuterjuf.
De auteur bewandelt menig eigenzinnig pad, waarbij hij tamelijk diep ingaat op de geschiedenis van de streek en menig anekdote vermeldt. Het is alleen jammer dat hij niet nog meer zijn eigen pad gaat. Zo is het aardig te weten dat Saverne een inter-religieuze tuin heeft, maar er blijven een paar vragen liggen: als elke godsdienst zijn eigen hoekje heeft, komt het dan ook tot een ontmoeting? Zie je als tuinliefhebber in zo'n tuin contrasten of juist harmonie?
Zo zijn er wel meer punten van kritiek te bedenken. De Andere Elzas is eigenlijk meer een geschiedenisboek dan een reisgids. Van Troostwijk blijft bovendien wel erg hangen in de miskende identiteit van de Elzasser, die heen en weer geslingerd werd tussen Duitsland en Frankrijk. Daar zit uiteraard wel een kern van waarheid in, maar hij draaft door. Toegegeven, hij toont aan dat zelfs in het oorlogsdrama van Oradour-sur-Glane (honderden kilometers van de Elzas), waar de Duitsers in 1944 zonder enige reden nagenoeg het hele dorp uitmoordden, dit probleem terug te vinden is. Een verdreven Elzasser die hier regelmatig tolkte tussen Duitsers en Fransen, werd na de oorlog wegens collaboratie ter dood gebracht, hoewel hij toch een held uit de Eerste Wereldoorlog was. Die laatste kanttekening is een misser. Immers, veel meer nog dan deze Elzasser was maarschalk Pétain een grote held uit de Grande Guerre. Maar Pétain was als leider van het collaborerende Vichy-regime in de Tweede Wereldoorlog zo fout als iemand maar zijn kon. Een oude heldenstatus zei dus maar weinig.
Dergelijke kritiekpunten hoeven niet bezwaarlijk te zijn. De Andere Elzas wordt verkocht als gids voor de bewuste bezoeker. Zo iemand krijgt aandachtspunten en ideeën aangereikt, en zo hoort het ook in een reisgids, maar wordt wel geacht zelf na te blijven denken.

Chris Doude van Troostwijk: De Andere Elzas, 307 pagina's, 24,90 euro.
Geplaatst door Peter om 14:08 uur [Wat denk jij er van?]

Alle Frankrijk Boeken:

Boeken Archief Woordenboeken etc. (16) Ramsj (3) Reisgidsen (89) Franse literatuur (1) Varia (44)