Boeken over Frankrijk

Jean-François Bernardini doet boekje open over Corsica

Corsica is een eiland met twee gezichten. Het is het eiland van schoonheid, wisten de oude Grieken al, en een grote schare (ook Nederlandse) toeristen is het daar anno 2010 roerend mee eens. Bergen, gevarieerde kusten, oude wachttorens en eigen muziek doen je smelten voor het eiland. Tegelijkertijd is het ook een eiland dat verscheurd wordt door nationalistisch geweld en maffia-terreur. Voor dat nationalisme is dan wel weer enige grond: in de korte tijd in de achttiende eeuw dat het eiland een zelfstandige staat was, was het de eerste democratische staat van Europa. Corsica kende zelfs vrouwenkiesrecht. Over dat geheimzinnige, bijna mystieke eiland doet Jean-François Bernardini een boekje open. Bernardini is niet zo maar een Corsicaan. Hij is de oprichter van de Corsicaanse muziekgroep I Muvrini, en daarmee één van de stuwende krachten achter de opleving van de traditionele Corsicaanse muziek in de laatste kwart eeuw. Bernardini is niet alleen de maker van veel mooie muziek, maar ook de auteur van een bijzonder boekje: Carnet pour Sarah. Hierin doet hij een boekje open doet over het eigene van Corsica. Het is nu in het Nederlands vertaald door Marlene Lokin: Boekje voor Sarah. In een serie korte verhalen schetst Bernardini een boeiend beeld van het eiland, een beeld dat je als buitenstaander niet krijgt. De schrijver is een bijzonder mens. Hij mag dan Corsicaan pur sang zijn en de Corsicaanse cultuur een warm hart toedragen, vraag hem maar eens wat er bijzonder is aan het Corsicaans zijn. Dan zegt hij: ,,Het gaat niet om het Corsicaans, maar om het zijn.'' Bernardini toont zich net zo verscheurd als zijn eiland. Hij is boos om de jarenlange onderdrukking van de Corsicaanse taal, waarmee het vasteland getracht heeft de ziel aan het eiland te ontnemen. Nog veel bozer is hij om het geweld, dat al eeuwenlang de normale manier van communiceren op het eiland lijkt te zijn, maar ook over het cliché dat Corsica en geweld synoniemen zouden zijn. Erger nog, Bernardini denkt dat dat het geweld er ook zou zijn als de Corsicanen het zelf voor het zeggen zouden hebben op het eiland. Niemand durft er namelijk iets van te zeggen, en als het al gebeurt zijn het obligate woorden waarnaar niemand luistert. Bernardini snapt het aan de ene kant wel. Wie durft nog, als je weet dat men niet aarzelt je beminden dood te schieten. Aan de andere kant: als Corsicanen blijven zwijgen, verandert er nooit iets. Bernardini is een begenadigd schrijver. Zijn 'boekje', waarin hij steeds de menselijke kant weet te vinden, leest als een trein. Het bovenstaande wekt de indruk dat het een grote klaagzang is, maar en passant schetst hij ook een ietwat nostalgisch beeld van het Corsicaanse plattelandsleven. Boekje voor Sarah biedt een openhartig beeld van Corsica. Toch laat het nog veel vragen open. Zo is het leuk om te lezen dat het banditisme op het eiland in de achttiende eeuw nog werd beschouwd als een uitwas van begrijpelijk nationalisme, maar daar kun je de maffia van tegenwoordig toch niet mee weg laten komen. Belangrijker: hoe komt het toch dat dat sterke nationalisme juist op Corsica zo leeft? In Bretagne en de Provence zijn de taal en de cultuur van de bevolking zeker zo hard onderdrukt als op Corsica. Maar in die streken kun je als Parijzenaar rustig een tweede huis bouwen zonder bang te hoeven zijn dat het opgeblazen wordt door terroristen. Tot slot: op de websites van de boekhandels wordt om duistere redenen de naam van vertaalster Lokin als auteur vermeld. Het gaat echt om hetzelfde boek. Jean-François Bernardini: Boekje voor Sarah, 111 pagina's, 16,95 euro bij Bol.com en Bruna. Geplaatst door Peter om 13:51 uur [7 reacties]